Uitstraling artikel 8 - ASS (1)

Kinderen met PDD-NOS  maken wel contact, maar doen dit vaak op een vreemde en stuntelige manier. De meesten van hen hebben er moeite mee zich op andere kinderen te richten en hun gedrag aan te passen aan verschillende situaties. Ze begrijpen vaak niet wat er tijdens een gesprek van hen verwacht wordt. Ze kunnen bijvoorbeeld onophoudelijk praten over hun interesses, zonder oor te hebben voor hetgeen de ander bezighoudt. Ze hanteren vaak een overdreven ouwelijk taalgebruik en  worden door hun leeftijdgenootjes niet altijd begrepen. In het sociale verkeer met volwassenen functioneren deze kinderen over het algemeen beter.

PDD-NOS is de Engelse afkorting van Pervasive Developmental Disorder Not Otherwise Specified. Het is een pervasieve ontwikkelingsstoornis, die kenmerken heeft van autisme. De term pervasief betekent dat de stoornis op verschillende ontwikkelingsgebieden vertraagd of anders verloopt. Autisme is een ontwikkelingsstoornis, tot uiting komend in een onvermogen adequaat op mensen te reageren op een bij de leeftijd passende wijze. Tegenwoordig spreekt men meer over een autisme spectrum stoornis (ASS). ASS is een complexe stoornis die invloed heeft op heel het functioneren van een persoon. Kinderen met autisme nemen de wereld anders waar, zijn heel gedetailleerd en kunnen moeilijk van onderdelen tot een geheel komen. Zij hebben veel moeite met het onderscheiden van hoofd- en bijzaken. Kenmerkend is ook dat zij zich moeilijk kunnen inleven in de ander. Binnen ASS zijn drie vormen te onderscheiden: PDD-NOS, Syndroom van Asperger en het kernautisme. In onze praktijk komen wij het meest in aanraking met kinderen met PDD-NOS en het syndroom van Asperger.

De symptomen van de stoornis en de mate waarin deze zich voordoen kunnen tussen kinderen erg verschillen. De symptomen beginnen geleidelijk aan en zijn minder uitgesproken. Hierdoor krijgt de opvoeder/leerkracht pas veel later het vermoeden dat er iets niet in orde is. De herkenning is daardoor minder gemakkelijk. Het kind is wel in staat om contacten met anderen te leggen, alleen gaat dit zeer moeizaam. Omdat het sociale begrip zich bij deze kinderen moeizamer ontwikkelt, zijn zij vaak onzeker en angstig. Deze emoties worden nog eens versterkt doordat deze kinderen vaak een zeer levendige fantasie hebben, die zij slecht kunnen onderscheiden van de werkelijkheid. Zij worden als het ware beheerst door hun fantasie. Om te ontkomen aan allerlei extreem angstige voorstellingen, hangen deze kinderen sterker aan bekende en vertrouwde patronen dan andere mensen. Er bestaan geen of onvoldoende grenzen tussen fantasie en realiteit. De creatieve vakken zijn vaak een crime voor deze kinderen.

In vele opzichten verloopt het leerproces bij kinderen met PDD-NOS moeizaam. Alle informatie moet daarom zo duidelijk mogelijk overgebracht worden. Daarbij is het van belang dat voortdurend nagaan wordt of de boodschap goed is overgekomen. Wanneer dit niet zo is, kan dit leiden tot frustraties bij het kind en grote ergernis bij de ouders en leerkrachten van een kind met PDD-NOS. Toch is het heel belangrijk om te proberen rustig te blijven. Van veel negatieve emoties raken kinderen met PDD-NOS namelijk erg angstig of verdrietig. De emotie overheerst dan terwijl de boodschap niet gehoord wordt. Nieuwe dingen moeten stap voor stap getraind worden. Daarbij kan het soms helpen om letterlijk voor te doen hoe iets moet. Probeer ondanks de trage vorderingen niet op te geven. Juist voor deze kinderen is het belangrijk dat ze zelfstandig worden.

Kinderen met PDD-NOS hebben meer dan andere kinderen behoefte aan orde, regelmaat en structuur. Het is daarom heel erg belangrijk dat er een duidelijke dagindeling bestaat. Wanneer per dagdeel goede afspraken zijn gemaakt, kunnen paniekaanvallen en conflictsituaties zo veel mogelijk voorkomen worden. Met name in de weekenden en in vakantieperiodes is het zinvol om grondig door te nemen wat er de komende uren van uw kind verwacht wordt. Omdat veel kinderen met PDD-NOS meer visueel zijn ingesteld, kan het helpen de gemaakte afspraken te ondersteunen met een plaatje. Door samen een dagkalender te maken, kan uw kind per dagdeel nagaan wat er nog komen gaat. Verder moet men alert en zeer structurerend zijn bij spontane gezinsgebeurtenissen omdat het kind met PDD-NOS  er niet goed tegen kan dat de gewone regels en ritmes worden doorbroken. Voor ouders van kinderen met autisme is echter vooral het ontbreken van een echte wederkerigheid in de relatie met het kind vaak een teleurstellende ervaring. Het opvoeden vraagt van hen een meer dan gemiddelde inzet. PDD-NOS is niet te genezen en gaat niet over. De omgeving zal zich moeten aanpassen aan de problemen van het kind met autisme en niet andersom.