Uitstraling artikel 12 - Depressie

Kinderen met een depressie zijn over het algemeen somber,  lachen bijna niet, vinden al gauw dat iedereen tegen hen is,  hebben weinig zelfvertrouwen, zijn voor veel dingen bang en huilen makkelijk. Zij trekken al het negatieve naar zich toe en hebben geen oog voor het positieve. Toch kunnen deze kinderen deze somberheid goed maskeren. Ze kunnen gedrag laten zien dat helemaal niet aan een depressie doet denken. Soms gedragen ze zich opstandig en agressief en komt het niet overeen met het beeld dat we hebben van depressie: bedroefd, neerslachtig en somber. Het herkennen van een depressie bij kinderen kan daarom lastig zijn.

Vrijwel alle kinderen ervaren gevoelens van angst en verdriet, het hoort bij de normale ontwikkeling. Van alle emoties is angst de meest vertrouwde. Net als pijn heeft angst een alarmfunctie, namelijk het individu beschermen tegen dreigend gevaar. Wanneer er meer aan de hand is dan verdrietig zijn of je ongelukkig voelen, wanneer de stemming bij het kind sterk daalt en deze stemming lange tijd aanhoudt, kan men van een depressieve stemmingsstoornis spreken. Deze stoornis wordt gekenmerkt door gevoelens van emotionele leegte, een onvermogen om plezier te kunnen beleven en een sterk negatief zelfbeeld. Het kind wordt door zijn stemming ernstig in het dagelijkse leven belemmerd.

Uit onderzoek blijkt dat het aantal meldingen van emotionele problemen, zoals depressiviteit of angststoornissen de laatste jaren is gestegen. Lange tijd heeft men gedacht dat kinderen geen depressieve stoornis kunnen hebben, maar onderzoek wijst uit dat ongeveer 2 tot 4 procent van kinderen in de basisschoolleeftijd zo’n stemmingsstoornis heeft. Vaak gaan depressies samen met andere klachten (buikpijn, hoofdpijn vooral bij meisjes, agressief gedrag vooral bij jongens). Depressies bij kinderen zijn meestal reactief; als reactie op een externe gebeurtenis. Er is bij een kind sprake van een depressie wanneer zijn functioneren over de hele lijn, d.w.z. zowel affectief als cognitief als ook motivationeel en soms ook lichamelijk terneergedrukt is. Wil er sprake zijn van een depressie, dan zal het kind in elk geval symptomen op deze gebieden moeten vertonen:

Affectief

  • verdrietige stemming met huilbuien en/of prikkelbare stemming met woedeaanvallen
  • zich somber voelen, terneergeslagen, bedrukt en niet meer kunnen genieten van dingen die men vroeger leuk of prettig vond
  • duidelijk verminderd gevoel van eigenwaarde
  • zelfmedelijden
  • gebrek aan vrolijkheid

 

Cognitief

  • negatieve gedachten over zichzelf, de omgeving en de toekomst
  • nogal eens bezig met dood en doodgaan
  • negatieve zelfbeoordeling
  • aandacht- en concentratiemoeilijkheden  

 

Motivationeel

  • duidelijk verminderde belangstelling voor het leerproces en schoolse activiteiten en daarmee samengaande verslechtering van de leerprestaties
  • afname van belangstelling voor contacten met leeftijdsgenoten, clubs en hobby’s
  • regressief gedrag (bedplassen, duimzuigen)

 

Daarnaast zijn er kenmerken die bij de eerste aanblik niet doen denken aan een depressie, maar vaak wel het eerste opvallen. Het gaat om lichamelijke pijnen (misselijkheid, hoofdpijn, buikpijn), vermoeidheid, verandering in eetlust en gewicht, slaapstoornissen, omgang- en leerproblemen, gedragsproblemen en angsten. Mogelijke oorzaken van depressie zijn:

  • Aanlegfactoren: kinderen van ouders met een depressieve stoornis hebben een verhoogd risico.
  • Negatieve factoren in het leven, bijv. een vroege scheiding tussen kind en ouders.
  • Biochemische factoren, bijv. een stoornis bij neurotransmitters (overdracht van zenuwimpulsen in de hersenen).

 

Als uw kind enkele van bovenstaande signalen vertoont, probeer dan te weten te komen wat de oorzaak is. Pas dan kan er aan gewerkt worden. Bij behandelingen voor kinderen met een depressie wordt allereerst uitgegaan van psychotherapie. Deze therapie werkt door het vergroten van het zelfinzicht, door het aanleren van probleem oplossende vaardigheden en het vergroten van de eigenwaarde en heeft een steunend karakter. De aandacht wordt vooral gericht op het veranderen van de negatieve gedachten: het negatieve zelfbeeld, de negatieve beoordeling van de eigen prestaties en de sombere kijk op de toekomst. Iedere stap in de richting van gezonde initiatieven en vermindering van de negatieve gedachten, krijgt waardering.

Een depressief kind moet zich door zijn directe omgeving volledig geaccepteerd voelen. Meer dan andere kinderen hebben depressieve kinderen behoefte aan liefde, warmte en zich geborgen voelen. Als het kind zich afgewezen voelt als een lastig kind, dan ervaart het kind de situatie als onveilig en onzeker. Geef hen daarom ook het gevoel dat acceptatie losstaat van hun gedrag. In elke middelbare schoolklas zitten gemiddeld vijf leerlingen die wel eens depressieve gevoelens hebben gehad. Dat betekent dat elke leraar ermee te maken krijgt. De kunst is de signalen te herkennen. En dat is niet altijd even makkelijk.