Uitstraling artikel 9 - ASS (2)

Kinderen met de stoornis Asperger lijken soms op kleine professors; ze zijn heel alert, komen wijs over en laten geen kans onbenut om je dat te tonen. Hun taalgebruik is vaak al heel volwassen en soms ook wat formeel of stijfjes. Vaak merk je in eerste instantie niet veel aan deze mensen, soms kunnen ze wat excentriek, wereldvreemd of typisch overkomen. Ze kunnen zeer uitgebreid vertellen over hun hobby’s of interesses; vaak betreft het ongewone onderwerpen, of ze hebben een bijzondere verzameling. Ze zijn goed in monologen en verliezen zich soms helemaal in hun onderwerp. In hun enthousiasme letten zij niet op of de luisteraar wel geïnteresseerd is in hun verhalen.

Salvador Dali, Albert Einstein, Bill Gates, Leonardo da Vinci, Andy Warhol en Ludwig Witgenstein, deze beroemde wereldburgers zijn op hun vakgebied van grote betekenis geweest. Zij hadden bijzondere gaven of talenten die zij optimaal wisten te benutten, waardoor zij op hun gebied tot uitzonderlijke prestaties kwamen. Een andere overeenkomst is dat deze mannen waarschijnlijk allemaal aan de stoornis van Asperger geleden hebben.

De stoornis van Asperger (beschreven door de Oostenrijkse onderzoeker Hans Asperger (1906-1980) wordt tot het autismespectrum gerekend, waarschijnlijk een iets lichtere vorm van autisme. Zoals bij andere stoornissen uit het autismespectrum is er bij Asperger ook sprake van een onhandige motoriek, moeite met het aanvoelen van sociale situaties, een gebrek aan inlevingsvermogen, moeite met veranderingen en een sterke voorkeur voor bepaalde bezigheden. Mensen met de stoornis van Asperger kunnen zeer sterk vasthouden aan bepaalde gewoontes, wat kan leiden tot obsessief gedrag. Zij leven sterk in hun eigen wereld, soms ook een fantasiewereld. Bovengenoemde kenmerken kunnen in het dagelijks leven in de afstemming met anderen problemen opleveren. Daarnaast onderscheiden ‘Aspergers’ zich in een aantal opzichten van andere ‘autisten’, namelijk door hun normale taalontwikkeling, een normale of zelfs hoge intelligentie en een normale behoefte om contacten met anderen te leggen (hoewel dat doorgaans niet goed lukt). Iemand met de stoornis van Asperger kan moeilijk emoties van anderen plaatsen, in het bijzonder de subtiele boodschappen die door gelaatsuitdrukkingen, oogcontact en lichamelijk contact doorgegeven worden. Zij kunnen niet ‘tussen de regels doorlezen’ en nemen bijvoorbeeld taal en grapjes vaak letterlijk op.

Asperger is een aan autisme verwante contactstoornis, die oppervlakkig gezien niet direct opvalt. Het kan veel leed veroorzaken bij kinderen. Volwassenen schatten kinderen vaak te hoog in. Kinderen zelf willen relaties aangaan, maar weten niet hoe dit moet. Hun contactstoornis verschilt essentieel van andere autistische stoornissen. Het is minder ingrijpend voor de buitenwereld. Zij hebben ook veel minder taalproblemen. De communicatie komt vroeg op gang, maar het is vaak éénrichtingsverkeer.

Verzamelwoede komt bij hen veel voor: soms ‘nutteloze’ objecten zoals bierviltjes of ventieldopjes, maar ook het verzamelen van kennis over uiteenlopende onderwerpen. De omgeving vraagt zich vaak af wat het nut ervan is, maar iemand met de stoornis van Asperger staat daar niet bij stil.

In hun kindertijd zijn het dikwijls de 'studiebollen zonder vrienden', die vaak alleen spelen. Sommigen willen wel vriendjes, maar weten niet hoe ze dit aan moeten pakken. Typisch gedrag is bijvoorbeeld het alleen rondlopen op het schoolplein, altijd in eigen gedachten verzonken zijn en alleen met de eigen interesses bezig zijn. Door hun afwijkende gedrag, taal, interesses en hun beperkte mogelijkheden om sociaal aangepast gedrag te vertonen, zijn deze kinderen vaak het slachtoffer van pesters. Op school kunnen deze kinderen uitblinken in spelling en in dictees en zij kunnen voorlezen als kinderen die jaren ouder zijn. Dit staat echter los van de inhoud van de tekst, die ze vaak niet goed begrijpen. Begrijpen, doorzien, inzicht verwerven, dat is moeilijk voor deze kinderen, en dan zeker in een sociale context. De problemen komen vaak naar voren wanneer het kind naar school gaat of er meer eisen aan het gedrag wordt gesteld. De problemen ontstaan in situaties waarin een appèl wordt gedaan op hun inlevings- en aanpassingsvermogen, wanneer zij met anderen moeten samenwerken, wanneer ze rekening moeten houden met anderen. Het betreft dan vooral zaken die buiten hun interessegebied liggen. Niet iedereen ziet de stoornis van Asperger als een beperking of handicap. Sommigen zien het als een 'cognitieve stijl', een 'levensstijl', of een karaktereigenschap, net als bijvoorbeeld hoogbegaafdheid of hooggevoeligheid. Iemand met deze ‘manier van zijn’ kan in deze complexe en sociaalgerichte samenleving wel wat extra hulp en ondersteuning gebruiken, maar dan moet natuurlijk wel eerst de diagnose worden gesteld. En dat kan bij het ORC in Moergestel.